De voorpagina van het AD van 6 februari 2016 is te zot voor woorden. Ruim anderhalf jaar na de aanslagen op vlucht MH17, waarvan Premier Mark Rutte beloofde de onderste steen boven te halen, voelen de nabestaanden zich blijkbaar genoodzaakt om de "Werkgroep Waarheidsvinding" op te richten. Een werkgroep om druk uit te oefenen op het kabinet om daad bij het woord te voegen. Maar het droevige is dat op 5 februari Rutte in gesprek met Sven Kockelmann wederom aangeeft dat hij zich politiek er niet mee gaat bemoeien zo lang het OM of de OVV niets vraagt. En om zijn woorden kracht bij te zetten slaat hij met zijn vuist op tafel (01m12s). Dat zal voelen als een vuist in het gezicht van de nabestaanden!
Hieronder het fragment:
Ook wijst Rutte er in dit gesprek weer op dat de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) onafhankelijk is. Hij heeft vast mijn artikel van gisteren niet gelezen: "MH17: OVV is NIET onafhankelijk!". Het maakt eigenlijk niet zo veel uit welk kabinetslid spreekt, door de eindeloze herhaling van het statement verwachten ze vast dat Nederland het voor waarheid zal aannemen. En ik geef toe, herhaling is een krachtig wapen. Maar na het lezen van mijn artikel gaf Drecul toch wel een pakkende opmerking:
Het AD ligt nog niet op de deurmatten, dus heb ik het inhoudelijk nog niet kunnen lezen, maar het Eindhovens Dagblad geeft denk ik alvast een behoorlijk inhoudelijk voorproefje. Het hele artikel is het lezen waard, maar hier wat citaten eruit:
Thomas Schansman, vader van de met vlucht MH17 omgekomen Quinn (18), is net als de Tweede Kamer zeer ontevreden over het gegeven dat het kabinet geen moeite doet de zogeheten ruwe primaire radardata boven water te krijgen. Uit onvrede en wantrouwen hebben nabestaanden van MH17-slachtoffers hebben een Werkgroep Waarheidsvinding opgericht die het onderzoek naar de vliegramp kritisch gaat volgen. Ze zijn ontevreden over de Nederlandse zoektocht naar de toedracht. Initiatiefnemer van de werkgroep is Stichting Vliegramp MH17, waarin nabestaanden van 183 slachtoffers zich hebben verenigd. "We willen druk blijven uitoefenen zolang de ware feiten over de ramp nog niet boven water zijn", zegt werkgroeplid Thomas Schansman. "We willen niemand voor de voeten lopen, maar waar nodig gaan we duwen." De werkgroep wordt ondersteund door bekende juristen en is opgericht in de week waarin het debat om ontbrekende radarbeelden op zijn felst was.
Thomas Schansman verscheen al vaker in de media om zijn onvrede te uiten, zoals recent in Eénvandaag, toen de kamer tijdens een hoorzitting uitleg van diverse experts kreeg over de aanslag op de MH17. Daarvoor had hij ook al een brief gestuurd aan John Kerry, Amerikaans minister van buitenlandse zaken. Het verzoek aan de Amerikanen was de radar- en satellietbeelden van het noodlottige moment vrij te geven. Te vergeefs...
Ook de brief, welke Schansman aan Rutte stuurde, had niet het gewenste effect, zo blijkt ook weer uit het optreden bij Kockelmann. Het kan toch niet zijn dat dit soort cruciale informatie "niet nodig is"? Na de zware censuur van ons kabinet op de via WOB-procedures opgevraagde documenten kan ik me heel goed voorstellen dat de nabestaanden dit alles onverteerbaar vinden. Het kan toch niet bestaan dat Mark Rutte de onderste steen niet zal boven halen voor de nabestaanden?!
Maar wat in mijn optiek het meest opzienbarende is van de uitspraken van Hennis-Plasschaert, was het hameren op de zogenaamde onafhankelijkheid van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV). Niet één, niet twee, maar drie keer drukte ze de "onafhankelijkheid" het Nederlandse volk op het hart. "Een onafhankelijk onderzoek is niet uitgevoerd door de regering" is natuurlijk niet geheel gelogen. Maar dat je iets niet uitvoert, wil niet per se zeggen dat je er op geen enkele wijze bij betrokken bent.
Ook tijdens het gedrocht van een debat op 4 februari 2016 werd bij herhaling uitgesproken hoe onafhankelijk de OVV zou zijn, en hoe geweldig hun definitieve rapport is, mondiaal geroemd! Van der Steur, Koenders en Dijksma, de onafhankelijke OVV prijzend, zette zonder blikken of blozen de hakken recalcitrant in het zand. Lees hier, hier, hier, hier of hier. Inmenging van de regering zou de onafhankelijkheid maar eens in het geding kunnen brengen, en dat kan natuurlijk niet.
Minister-president Mark "De onderste steen" Rutte ging de rest al voor. Hij beklemtoonde dat het OVV-onderzoek 'voortreffelijk' en 'onafhankelijk' is. 'In de Europese Raad is er unaniem waardering over uitgesproken.'
Minister Koenders deelde soortgelijke kwalificaties over de Onderzoeksraad voor Veiligheid al eerder uit in de media. "Ik wijs erop: dit is hét onderzoek datobjectief, transparant en neutraal is gedaan." Andere woordkeuze, maar de boodschap is dezelfde.
Vanzelfsprekend bevestigt de OVV zelf hun onafhankelijkheid op de pagina "Missie en kernwaarden": "De Onderzoeksraad hanteert in zijn werk drie kernwaarden: Onafhankelijk De Onderzoeksraad is objectief, onpartijdig en onafhankelijk in zijn oordeelsvorming. Daarbij stelt de Raad zich kritisch op ten opzichte van alle partijen. Transparant De Onderzoeksraad is transparant in zijn keuzes om al dan niet onderzoek te doen en legt verantwoording af over het onderzoek en de gebruikte methodes, en over de wijze waarop de Raad tot een oordeel komt. De Onderzoeksraad geeft ook inzicht in het verloop van zijn onderzoeken, zonder op de conclusies vooruit te lopen. Deskundig De Onderzoeksraad is een betrouwbare, professionele organisatie. De Raad weet waarover hij praat en zorgt dat de benodigde kennis aan de Raad verbonden is. Niet alleen is expertise beschikbaar binnen de Onderzoeksraad zelf, de Raad raadpleegt ook externe deskundigen."
En ook als de media je vertelt wat de onderzoeksraad doet, komt de term weer in beeld: "De Onderzoeksraad doet onafhankelijk onderzoek naar de oorzaken van rampen en ongelukken, waarbij vaak slachtoffers vallen."
Maar wat betekent "onafhankelijk" nu eigenlijk precies?
Het woordenboek zegt hierover: independent, vrij, zelfstandig. Okay, helder. "Independent" is de Engelse variant, dus laten we ons richten op de overige twee omschrijvingen.
Vrij?
Vrij van politiek kleur is de OVV in ieder geval absoluut niet! Wat niet in de CV van voorzitter Tjibbe Joustra staat, is dat hij enthousiast heeft meegeschreven aan het VVD verkiezingsprogramma voor 2010. We lezen: "Partijvoorzitter Ivo Opstelten toont zich tevreden met de commissie. “Ik heb een lijst gemaakt met relevante deskundigen en ervaren VVD-ers waarvan ik denk dat zij een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan ons verkiezingsprogramma. Iedereen die ik belde was enthousiast en wilde direct meedoen. (...) de heer mr. T.H.J. (Tjibbe) Joustra was Nationaal Coördinator Terroristenbestrijding en vervult daarnaast een groot aantal (maatschappelijke) functies."
De site van ons parlement stelt onomwonden dat Joustra al ruim een decennium als VVD-er gezien mag worden. U weet wel, net als Rutte, van der Steur en Hennis-Plasschaert, die allen zetelen in het huidige kabinet.
Wikipedia toont ons zelfs dat de OVV geheel niet los gezien kan worden van onze overheid. Er staat klip en klaar: "De Onderzoeksraad (...) valt (...) onder het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties."
Waarvan akte!
Zelfstandig?
Als zelfstandig ondernemer is het de bedoeling dat je zonder hulp van anderen je eigen broek ophoudt, zelf je centen verdient en daarvoor ook de verantwoordelijkheid draagt. Maar wanneer we het jaarverslag 2014 van de OVV erop naslaan, dan lezen we: "De structurele Rijksbijdrage voor 2014 is door het Ministerie van Veiligheid en Justitie vastgesteld op € 11.140.000 bij brief van 17 februari 2014, nummer 482576."
Wat we ook op de website van de OVV vinden, en dat is glashelder: "De begroting van de Onderzoeksraad wordt beoordeeld door de minister van Veiligheid en Justitie van wie de Raad een jaarlijkse bijdrage ontvangt."
Was VVD-er Ard van der Steur niet het hoofd van het Ministerie van Veiligheid en Justitie?
Toen de eerste signalen verschenen, midden augustus 2014, dat Nederland een geheimhoudingscontract met onder andere Oekraïne had gesloten, was ik erg boos. Dit had ik uitgebreid verwoord op Facebook, wat vervolgens aardig viraal ging. Maar niets beter dan de OVV zelf hierop aan te spreken, en te vragen over het hoe en wat. Dus besloot ik hen te bellen en kreeg woordvoerder Sara Vernooij aan de lijn. Ze stond me vriendelijk te woord en gaf uitgebreid antwoord op mijn vragen. Echter toen ik de kwestie van onafhankelijkheid aanstipte begon ze te sputteren en benadrukte nogmaals dat de OVV toch echt onafhankelijk was. Toen ik haar vroeg of de mensen die bij de OVV werken gratis werk leverden, of toch wel loon ontvingen, bevestigde ze dat ze uiteraard loon ontvingen. Toen ik haar vroeg wie dan zorg draagt voor de financiering van het loon van OVV-medewerkers, werd de toon heel anders en was het gesprek snel ten einde. Ik snap best dat het een gevoelig onderwerp is, maar:
Wiens brood men eet, diens woord men spreekt!
Transparant
Toch moet ik ook nog even terug komen op het gebruikte woord transparant, zodat hier geen misverstanden over ontstaan. Zoals hierboven duidelijk wordt, stelt de OVV over zichzelf: "De OVV is transparant in zijn keuzes om al dan niet onderzoek te doen". Waarmee helder wordt dat deze keuze transparant is, maar is het rapport zelf ook zo transparant? Hier een citaat van de website van de OVV: "Onderzoeksmateriaal en bronnen van informatie die de Onderzoeksraad gebruikt bij het onderzoek, zijn wettelijk beschermd. Uitsluitend informatie die nodig en relevant is om de oorzaak van het neerstorten van vlucht MH17 te verklaren, wordt opgenomen in het eindrapport. Het beschikbare onderzoeksmateriaal wordt niet integraal vrijgegeven, behoudens de informatie die in het eindrapport gepubliceerd wordt. Dit is ook zo bepaald in de Rijkswet Onderzoeksraad voor Veiligheid en het ICAO-verdrag."
Louter de bewijzen die de conclusies van de OVV ondersteunen hoeven getoond te worden, iets wat de gemiddelde Nederlander mogelijk erg legitiem acht. Het probleem wat ik hiermee heb is dat de bewijs stukken die een mogelijk ander scenario ondersteunen nooit het daglicht zullen bereiken. Het gevaar wat dit met zich meebrengt is dat er aan "cherry-picked intelligence" gedaan kan worden, zoals dat de basis heeft gelegd voor de illegale oorlog tegen en bezetting van Irak, met honderdduizenden doden tot gevolg. Dus wanneer de conclusie van te voren is bepaald, kan er gezocht worden naar bewijzen om dit te onderbouwen en tegengeluid weg gelaten. Hierop is geen enkele controle door wie dan ook mogelijk, en dat is uiterst onwenselijk.
Of mensen hier wel of geen conclusies aan verbinden is een persoonlijke keuze, maar laat dit gezegd zijn.
Kritiek?
Nu had ik al gezegd hoe prat de regering gaat op het MH17-rapport van de OVV, en dat ze claimen dat het zo goed ontvangen werd in de wereld. Maar niets is minder waar, er zijn talloze landen, groepen en individuen die kritisch commentaar hebben geleverd op het rapport, het internet wordt ermee overspoeld. Maar een enorm treffend commentaar hoeven we niet eens de wereld voor over te reizen, maar komt uit eigen land. Ik had het niet beter kunnen verwoorden dan Arjen Lubach in zijn programma Zondag met Lubach. Als het niet zo'n pijnlijk onderwerp was, dan was deze ijzersterke satire om te lachen, maar helaas... De conclusie van Lubach over het rapport en de presentatie van Joustra en collega's is zeldzaam treffend. Het was propaganda van het hoogste niveau, wat je alleen in Rusland verwacht, hieronder de video.
